Zegel van majesteit van keizer Sigismund van Luxemburg, 1433.
Op 31 mei 1433 werd Sigismund in Rome door paus Eugenius IV tot keizer gekroond. Kort daarna liet hij een nieuw grootzegel snijden, het eerste waarop hij zich als keizer toont. Dit is dat zegel.
Voorzijde
De keizer zit frontaal op een gotische troon, met de keizerskroon op het hoofd, de scepter in de ene hand en de rijksappel in de andere. Aan weerszijden van de troon een dubbelkoppige adelaar. Rond de zetel vijf wapenschilden, van links naar rechts:
- het Roomse Rijk, de dubbelkoppige adelaar
- Hongarije, het patriarchale dubbelkruis op de drieberg
- Bohemen, de gekroonde leeuw met gespleten staart
- Arpad, de dwarsbalken van het oude Hongaarse koningshuis
- Luxemburg, de gekroonde leeuw met gespleten staart over dwarsbalken
Omschrift:
SIGISMVNDVS DEI GRACIA ROMANORVM IMPERATOR SEMPER AVGVSTVS AC HVNGARIE BOHEMIE DALMACIE // CROACIE RAME SERVIE GALLICIE LODOMERIE COMANIE BVLGARIEQ REX ET LVCEMBVRGENSIS HERES
“Sigismund, bij de gratie Gods keizer der Romeinen, altijd verheven, en koning van Hongarije, Bohemen, Dalmatië, Kroatië, Rama, Servië, Galicië, Lodomerië, Cumanië en Bulgarije, en erfgenaam van Luxemburg.”
Rama is het middeleeuwse Bosnië, Lodomerië ligt in het huidige west-Oekraïne. De dubbele streep geeft aan waar het omschrift van de buitenste naar de binnenste ring overspringt. Dezelfde tweedeling is te zien op de gouden bul van Sigismund uit 1434 in het Klosterarchiv Einsiedeln.
Keerzijde (tegenzegel)
Een dubbelkoppige adelaar met nimbus.
Omschrift:
AQVILA EZECHIELIS SPONSE MISSA EST DE CELIS VOLAT IPSA SINE META QVO NEC VATES NEC PROPHETA EVOLAVIT ALTIVS
“De adelaar van Ezechiël is uit de hemel naar de bruid gezonden. Zij vliegt zonder grens, hoger dan ziener of profeet ooit vloog.”
De regels zijn ontleend aan de sequens Verbum Dei, Deo natum op Johannes de Evangelist, wiens symbool de adelaar is. Twee strofen daaruit zijn tot één lopende zin samengetrokken. Sigismunds voorgangers Hendrik VII, Lodewijk IV en Karel IV voerden op hun tegenzegel nog de spreuk Iuste iudicate filii hominum, oordeelt rechtvaardig, mensenkinderen. Sigismund verving die als keizer door dit vers en liet het tegenzegel vergroten tot dezelfde maat als de voorzijde. Zijn opvolger Frederik III nam de spreuk daarna over.
Wie was Sigismund
Sigismund werd in 1368 geboren als zoon van keizer Karel IV. In 1385 trouwde hij met Maria van Hongarije en twee jaar later liet hij zich in Hongarije tot koning kronen. Daar begon een regering van vijftig jaar waarin hij vrijwel alles heeft meegemaakt wat er in die eeuw te beleven viel. In 1396 leed hij bij Nicopolis aan de Donau een verpletterende nederlaag tegen de Ottomanen en ontsnapte hij per boot. In 1408 stichtte hij de Orde van de Draak. In 1410 werd hij tot Rooms-koning gekozen.
Zijn grootste wapenfeit was het concilie van Konstanz, dat hij zelf had afgedwongen. Daar werd het Westers Schisma beëindigd en kwam er na jaren weer één paus. Maar in datzelfde Konstanz ging het ook mis. Jan Hus was er gekomen met een vrijgeleide van Sigismund en werd in 1415 alsnog op de brandstapel gezet. Bohemen heeft hem dat nooit vergeven.
Toen zijn halfbroer Wenceslaus in 1419 stierf, was Sigismund de rechtmatige erfgenaam van de Boheemse kroon. De Hussieten weigerden hem. Kruistocht na kruistocht liep stuk op hun legers. Pas in 1436, na de akkoorden van Jihlava, werd hij in Praag binnengelaten en kon hij zijn titel eindelijk waarmaken. Hij was toen 68. Ruim een jaar later, op 9 december 1437, stierf hij in Znojmo. Feitelijk is hij dus maar één jaar echt koning van Bohemen geweest.
De wapens vertellen dat verhaal mee. Bohemen voerde hij als familiewapen, want hij was een zoon van Karel IV, ook al kon hij het land zelf een leven lang niet in. De Arpad-balken kwamen uit zijn huwelijk met Maria, terwijl hij met de Anjous die deze balken via Karel Martel voerden geen enkele bloedband had. Beide schilden zijn later overgegaan op zijn kleinzoon Ladislaus Posthumus.
Met Sigismund stierf het huis Luxemburg in mannelijke lijn uit. Dit zegel stamt uit de laatste jaren van dat huis, gemaakt op het moment dat hij alles wat hij ooit had nagestreefd eindelijk in handen had.
