Grootzegel van Umberto II, laatste koning van Italië
Umberto II was maar ruim een maand koning van Italië, van 9 mei tot 13 juni 1946. Daarna ging hij in ballingschap. Dit wassen zegel draagt zijn naam: HUMBERTUS II DEI GRATIA ET VOTO POPULORUM REX ITALIAE (“Umberto II, bij de gratie Gods en de wil van het volk koning van Italië”).
Het zegel
Na onderzoek door het Staatsarchief van Turijn (Archivio di Stato di Torino) bleek dat dit zegel een aangepaste versie is van het grote verdragszegel van koning Victor Emanuel II. Afdrukken van dat zegel uit 1861–1871 liggen in het Franse diplomatieke archief en zijn online te bekijken in de zegeldatabase Sigilla. Umberto II liet alleen de naam vervangen door de zijne; de rest van de tekst is gelijk.
De zegeldoos
Grote wassen zegels aan belangrijke oorkonden werden beschermd in een metalen doos: een teca of zegeldoos. Het zegel lag in de doos, en de koorden waarmee het aan het document vastzat liepen erdoorheen. Zo bleef het breekbare was heel tijdens het vervoer naar een ander land.
Koning Karel Albert van Sardinië (1833–1849) liet speciaal voor verdragen een eigen zegeldoos slaan, die zijn zoon Victor Emanuel II bleef gebruiken. Een bekend voorbeeld hangt aan de ratificatie van het verdrag van 1860 waarmee Savoye en Nice aan Frankrijk werden afgestaan; deze oorkonde ligt in het archief van het Franse ministerie van Buitenlandse Zaken in La Courneuve. Volgens het archief in Turijn is de doos van dit zegel een 20e-eeuwse nabootsing daarvan. Op het deksel staat een ruiter te paard, een beeld dat past in de lange traditie van ruiterzegels van het Huis Savoye.
Een raadsel
Het zegel is nooit voor verdragen gebruikt. Het archief in Turijn vond ook geen aanwijzing dat het werd gebruikt voor de adellijke oorkonden die Umberto II vanuit ballingschap uitgaf. In zijn nagelaten archief (het Legato Umberto II) is niets over het zegel teruggevonden. Waarom en wanneer hij het liet maken, is dus onbekend. Er zijn geen andere exemplaren of stempels van bekend. Het zou om een uniek stuk kunnen gaan, misschien een proef die nooit een vervolg kreeg: een koninklijk verdragszegel voor een koning die geen verdragen meer kon sluiten.
Bronnen:
- Archivio di Stato di Torino, brieven van 26-08-2026 (prot. 0005771) en 24-09-2026 (prot. 0006567); dir. Stefano Benedetto, onderzoek dott.ssa Luisa Gentile
- Sigilla, Franse database van zegels – zegel van Victor Emanuel II: https://sigilla.irht.cnrs.fr/21942?search=victor%20emmanuel%20II